دو سد محکم اوره‌سازان
دنیای اقتصاد - عباس بیات : شرکت‌های تولیدکننده اوره با سه‌چالش بزرگ دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اولین سد راه این صنعت بحث مطالبات از دولت است. هرساله بخشی از تولیدات شرکت‌های اوره‌ساز به جهاد کشاورزی ارسال می‌شود تا کود موردنیاز کشاورزان با قیمت مناسب تهیه شود. سال گذشته تدابیری اتخاذ شد تا مطالبات صنعت اوره به رسمیت شناخته شود و همچنین به‌صورت تهاتر با گاز این مطالبات جبران شود. بنا بر اعلام بزرگ‌ترین اوره‌ساز خاورمیانه، یعنی شرکت «شپدیس»، اگر مطالبات دولت وصول نشود سهم بخش داخلی کاهش می‌یابد. براساس صورت‌های مالی این امر محقق شد و سهم داخلی کاهش یافت و صادرات اوره‌سازان در دوره‌های اخیر افزایش یافت.
قطعی گاز جزو ریسک‌های صنعت اوره است که متاسفانه در دوره‌های گذشته نه‌تنها برطرف نشده، بلکه میزان قطعی افزایشی بوده است.
ارزیابی مقادیر تولید و فروش صنعت اوره نشان می‌دهد که این مقادیر در سال‌جاری به‌ترتیب با کاهش ۱۳ و ۹درصدی همراه بوده است که اصلی‌ترین عامل آن قطعی گاز است.
با وجود این، حاشیه سود صنعت اوره در محدوده تاریخی ۵۵درصد پایدار مانده است که عامل اصلی آن کاهش سهم فروش به جهاد کشاورزی است.
قطعی گاز؛ عامل رکود تولیدات
ارزیابی مقادیر تولید شرکت‌های تولیدکننده اوره بازار سرمایه نشان می‌دهد که به‌طور متوسط در ۱۳سال اخیر ۸میلیون و ۴۰۰هزار تن اوره از طریق ۶شرکت بورسی این صنعت تولید و به‌طور میانگین هر سال ۸درصد به مجموع تولیدات این صنعت افزوده شده است. در سال ۱۴۰۲ مجموع تولیدات ثبت‌شده توسط اوره‌ای‌ها ۱۱میلیون و ۹۰۵هزار تن بوده که در قیاس با سال ماقبل ۴درصد رشد داشته که در مقایسه با میانگین رشد سالانه، شتاب درآمدی اوره‌ای‌ها کاهش یافته است.
این افت شتاب سرانجام در سال‌جاری به نزول مقداری تولید رسیده و طی تابستان و پاییز سال‌جاری به‌ترتیب ۳ و ۲۴درصد از مجموع تولیدات صنعت اوره کاسته شده است. تجمیع مقادیر تولید ۱۰ماه نخست اوره‌ای‌ها به میزان ۹میلیون و ۱۷۳هزار تن بوده که در مقایسه با ۱۰ماهه سال گذشته ۱۳درصد کاهش را تجربه کرده است. از شش‌شرکت فعال در صنعت اوره، پنج‌شرکت در سال‌جاری با نزول مقدار تولید مواجه شده‌اند و تنها شرکت «شاروم» توانسته است طی ۱۰ماهه امسال تولیدات خود را با رشد ۱۳درصدی به ۸۷هزار تن افزایش دهد.
عامل اصلی رکود تولیدات صنعت اوره به بحث کمبود گاز در کشور بازمی‌گردد. از آنجا که قطعی گاز در سال‌جاری نسبت به سال‌های گذشته افزایشی بود، عاملی شد تا شرکت‌های تولیدکننده اوره نتوانند روند رو به رشد اوره خود را ادامه دهند. از طرفی مطالبات وصول‌نشده این صنعت هرساله در حال افزایش است و دولت بخشی از تولیدات این شرکت‌ها را با نرخی بسیار کمتر از نرخ‌های جهانی خریداری می‌کند که باعث می‌شود نقدینگی لازم برای توسعه خطوط تولید شرکت‌های اوره فراهم نشود.
افول مقادیر فروش
با توجه به صادرات‌محور بودن اوره‌ای‌ها، بعضا شرکت‌های اوره‌ساز در مواقعی که قیمت جهانی اوره با افت همراه می‌شود، دست از صادرات می‌کشند و اوره خود را در انبارها ذخیره می‌کنند تا هنگامی که بار دیگر قیمت جهانی افزایشی شد بتوانند محصولات خود را صادر کنند. بر این اساس در کنار تولیدات، باید مقادیر فروش این صنعت نیز در نظر گرفته شود. در بازه سالانه به‌طور متوسط هر سال ۸درصد به تناژ فروش شرکت‌های تولیدکننده اوره افزوده می‌شود. در سال گذشته مجموع فروش این صنعت با افزایش ۴درصدی به ۷میلیون و ۳۶۴هزار تن رسید که در مقایسه با میانگین سالانه شتاب فروش با ۴درصد نزول همراه شد.
در مقیاس فصلی همان‌طور که تولیدات کاهشی بود، فروش نیز با افت همراه شده است. در تابستان و پاییز امسال به‌ترتیب افت ۳ و ۱۲درصدی در مقادیر فروش صنعت اوره رقم خورده است. مجموع تناژ فروش سال‌جاری این صنعت به میزان ۵میلیون و ۶۱۳هزار تن بوده که در قیاس با ۱۰ماه نخست ۱۴۰۲ کاهش ۹درصدی را تجربه کرده است. شرکت «شاروم» همان‌طور که در بخش تولیدات تنها شرکتی بود که موفق به افزایش تولیدات شده، در رشد مقادیر فروش نیز جهش ۹درصدی تناژ فروش را تجربه کرده است.
مطالبات سنگین اوره‌سازان
از آنجا که عمده فروش شرکت‌های تولیدکننده اوره مربوط به بخش صادرات است، از نظر نرخ فروش نرخ‌گذاری دستوری این صنعت را تهدید نمی‌کند. با این حال باید در نظر داشت بخشی از تولیدات این صنعت به‌اجبار از طریق دولت با نرخ بسیار پایین به کشاورزان تخصیص داده می‌شود که موجب مطالبات سنگین اوره‌ای‌های بازار سهام شده است. در ۱۰ماهه امسال ۱۹درصد به نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های اوره در قیاس با مدت مشابه سال گذشته افزوده شده است.
در همین مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ فروش مختص شرکت «شپدیس» است که در ۱۰ماهه امسال اوره گرانول فله خود را ۳۱درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل به فروش رسانده است. در دهمین ماه سال نرخ فروش محصول اصلی اوره‌سازان نسبت به دی‌ماه سال گذشته ۵۰درصد افزایش یافته است.
بیشترین میزان رشد نرخ فروش در دی‌ماه امسال مربوط به شرکت «شیراز» است که توانسته است اوره فله خود را با ۱۰۱درصد جهش نسبت به دی‌ماه سال گذشته به فروش برساند. مقایسه نرخ فروش محصول اصلی صنعت اوره با میانگین سالانه در دی‌ماه نشان می‌دهد که اوره در دی‌ماه ۳۵درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است. در همین مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ برای شرکت «شیراز» است که اوره فله خود را ۶۱درصد بیشتر از متوسط سالانه به فروش رسانده است.
نزول درآمد
بررسی وضعیت درآمد فروش شرکت‌های صنعت اوره بازار سهام نشان می‌دهد که طی ۱۳سال گذشته به‌طور متوسط هر سال ۴۶درصد به درآمد این صنعت افزوده شده است. با این حال روند رو به رشد درآمد از سال گذشته معکوس شد و وضعیت درآمدی صنعت اوره تا جایی وخیم شد که با وجود تورم ۴۰درصد، درآمد فروش این صنعت طی سال گذشته با کاهش ۷درصدی به ۸۲هزار و ۲۸۰میلیارد تومان کاهش یافت. در مقیاس فصلی طی سال‌جاری وضعیت فاجعه‌بار درآمدی سال گذشته اوره‌سازان تا حدی جبران شده است.
در هر سه فصل امسال درآمد این صنعت با افزایش همراه شده است. طی تابستان و پاییز درآمد اوره‌ای‌ها رشد ۱۳ و ۷درصدی را نسبت به فصل مشابه سال گذشته تجربه کرده است. در ۱۰ماه نخست سال‌جاری فروش شرکت‌های اوره‌ساز بازار سرمایه با رشد ۱۳درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۷۷ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است. بیشترین میزان رشد درآمد صنعت اوره طی سال‌جاری مربوط به شرکت «شپدیس» است که در ۱۰ماه نخست امسال موفق به رشد ۲۴درصدی درآمد خود شده است.
ثبات حاشیه سود
از آنجا که عمده محصولات تولیدشده توسط شرکت‌های اوره‌ساز صادر می‌شود، نرخ فروش این صنعت برحسب نرخ جهانی اوره بوده و این موضوع ریسک عدم‌پایداری حاشیه سود صنعت را کاهش می‌دهد. مطالبات، اصلی‌ترین دغدغه صنعت اوره است که این ریسک در سال گذشته به حداقل رسید. علت این موضوع پیگیری شرکت‌ها جهت وصول مطالبات از دولت بود که موجب شد در وهله اول مطالبات صنعت به رسمیت شناخته شود و در وهله دوم به‌صورت تهاتر گاز و مطالبات با دولت برطرف شود.
البته شرکت‌های تولیدکننده عنوان کردند که در صورت عدم‌تهاتر، سهم بخش داخلی را به صفر می‌رسانند. همین موضوع عاملی بود تا صادرات صنعت اوره افزایش یابد و به‌دنبال آن حاشیه سود صنعت در دوره‌های اخیر افزایشی شود. طی ۱۳سال گذشته به‌طور متوسط حاشیه سود ثبت‌شده توسط شش‌شرکت فعال اوره بازار سهام، به میزان ۵۱درصد بوده است. در سال ۱۴۰۲ حاشیه سود صنعت اوره به ۶۱درصد افزایش یافته است که به معنای رشد ۱۰واحد درصدی سودآوری اوره‌سازان است.
در مقیاس فصلی نیز وضعیت سودآوری مطلوب بوده است. از بهار ۹۹ حاشیه سود صنعت اوره به میزان ۵۵ درصد بوده که در تابستان و پاییز نیز متوسط حاشیه سود شرکت‌های اوره‌ساز همچون میانگین تاریخی به ثبت رسیده است. بیشترین میزان حاشیه سود در صنعت اوره بازار سرمایه، مختص شرکت «شپدیس» است. این شرکت در سال ۱۴۰۲ و پاییز امسال موفق به ثبت حاشیه سود ۵۶ و ۴۹درصدی شده است که در قیاس با پنج‌شرکت دیگر عملکرد بسیار خوبی محسوب می‌شود.
